Polski akcent na konferencji w Rzymie

Hanna Pasterny

 

            W dniach 3-4 czerwca z inicjatywy włoskiego episkopatu odbyła się w Rzymie międzynarodowa konferencja „My, nie oni – niepełnosprawność w Kościele”. Gdy natrafiłam na informacje na jej temat, zaproponowałam organizatorom, że opowiem o warsztatach o komunikacji z osobami niepełnosprawnymi, które dzięki otwartości biskupa Marka Szkudło kilka lat temu poprowadziłam dla dwóch grup księży z archidiecezji katowickiej. W pandemii wiele konferencji odbywa się online lub hybrydowo, więc myślałam, że tak będzie i tym razem; prezentację zrobię w zaciszu mojego pokoju. Jakież było moje zdziwienie, gdy temat został zaakceptowany i dostałam zaproszenie do Rzymu, bo konferencja jest tylko w trybie stacjonarnym. Organizatorzy zapewniali zakwaterowanie, natomiast koszty dojazdu były po mojej stronie. Ostatni raz zagranicą byłam przed pandemią. Miałam sporo obaw, ale postanowiłam wyruszyć do Włoch. Zgodę na wyjazd dostała też siostra Agata ze zgromadzenia Franciszkanek Służebnic Krzyża, moja była wychowawczyni z laskowskiego internatu, więc poleciałyśmy razem.

            W konferencji uczestniczyło 320 osób, w tym minister i kilku arcybiskupów. Całość była tłumaczona na język migowy. Dostaliśmy książeczki z modlitwami w języku włoskim i włoskim migowym. Każdy dzień zaczynaliśmy mszą. Przed jej rozpoczęciem ćwiczyliśmy pieśni. Teksty były wydrukowane, ale niestety nie w brajlu. Siostra Agata wypatrzyła trzech niewidomych mężczyzn. Być może było więcej ludzi z dysfunkcją wzroku, lecz ich nie zauważyła. Byłam jedyną osobą, która chodziła z białą laską. Jednym z niewidomych był ksiądz z Sycylii. Zajmuje się dwiema parafiami.

            Pierwszy dzień był bardziej teoretyczny, wykładowy. Prelegenci zwracali uwagę, że w budowaniu wspólnoty nie wystarczy dostępność budynków. Gdy nikt z tobą nie rozmawia, jesteś niewidzialny, nie masz ochoty przychodzić do kościoła. W tworzeniu dostępności i szukaniu rozwiązań niezbędne są różne punkty widzenia, aktywny udział osób niepełnosprawnych, poznanie ich potrzeb i oczekiwań. Parafie za mało współpracują z lokalnymi instytucjami i organizacjami pozarządowymi, a bez współpracy nie rozwiążemy pewnych problemów. Musimy nauczyć się razem żyć, nie razem cierpieć. Za pozytywny przykład podano księdza, który nie wiedział, jak rozmawiać z kobietą spodziewającą się niepełnosprawnego dziecka. Chciała dokonać aborcji. Ksiądz zadzwonił do świeckiej terapeutki i poprosił o podpowiedź. Jeden z prelegentów zastanawiał się, czy znamy się w parafii, wiemy, jakie mamy zasoby. Być może mamy psychiatrę, onkologa, pracownika socjalnego, który mógłby udzielić wsparcia potrzebującym parafianom. Budujmy sieć wsparcia i uczmy się od siebie.

            Wysłuchaliśmy również nagranego wykładu Justina Glyna, słabowidzącego jezuity z Australii, wykładowcy prawa kanonicznego. Opowiedział o problemach z wstąpieniem do zakonu. Sugerowano mu, by z powodu niepełnosprawności wybrał mniej akademickie zgromadzenie. Podkreślił, że nikt nie jest samowystarczalny. Osoby niepełnosprawne mają wiele do zaoferowania. „Jeżeli nie będziemy częścią głosu Kościoła, ten głos nie zostanie usłyszany”.

            Największe wrażenie wywarł na mnie wykład o przynależności szkockiego teologa prof. Johna Swintona. Jest m.in. autorem książki „Znaleźć Jezusa w burzy. Duchowe życie chrześcijan z problemami zdrowia psychicznego”. Nawiązaliśmy kontakt mejlowy. Podjęłam już starania, by jego książka ukazała się w języku polskim. Mówił o tym, że każdy ma jakieś zadanie. „Jeżeli nie możesz mówić, kochaj”. Przypomniał, że otrzymując pomoc, nie tracimy godności. „Czasem jesteś gospodarzem, czasem gościem. Taka jest dynamika Jezusa”.

            Pierwszy dzień zakończyliśmy zwiedzaniem Muzeów Watykańskich. Wśród nas były osoby z różnymi niepełnosprawnościami. Zwiedzanie było dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową, intelektualną, głuchych i niewidomych. Niestety nie miałam okazji sprawdzić dostosowań dla niewidomych, bo trafiłam do grupy niepełnosprawnych językowo, czyli nieznających włoskiego. Dopiero w trakcie zwiedzania okazało się, że idziemy z anglojęzycznym przewodnikiem inną trasą niż niewidomi. Prawie niczego nie można było dotknąć. Raz przewodnik powiedział, że mogę podejść bliżej. Zrozumiałam to tak, że mogę przekroczyć linę odgradzającą nas od rzeźby. Gdy tylko to zrobiłam, zawył alarm. Może niepotrzebnie się spłoszyłam, bo skoro i tak wył przez 10 minut, mogłam tej rzeźby dotknąć.

            Drugiego dnia pracowaliśmy w grupach tematycznych. Moja zgromadziła duchownych oraz świeckich animatorów wspólnot. Dowiedziałam się, że w niektórych krajach (np. w Portugalii) powstały grupy, które w ramach spotkań synodalnych pracują nad dostępnością i włączaniem niepełnosprawnych w życie Kościoła. Czworo głuchych liderów podzieliło się swoim doświadczeniem z ewangelizowania nie tylko osób z dysfunkcją słuchu, lecz także działań w dzielnicy słynącej z wysokiej przestępczości. W mojej anglojęzycznej prezentacji opowiedziałam, skąd wziął się pomysł na poprowadzenie warsztatów „Osoba niepełnosprawna w Kościele”, jaki program zaproponowałam kurii, jakie problemy osoby niepełnosprawne mogą mieć w budynku Kościoła i zasugerowałam rozwiązania. Notatki miałam w brajlu, a dodatkowo slajdy. Temat zainteresował m.in. Portugalczyków, którzy zaczynają tworzyć duszpasterstwo niewidomych. Po prezentacji każdy zagraniczny prelegent dostał w prezencie włoski makaron.

            Wykładowcy i biorący udział w dyskusjach zwracali też uwagę, że Bóg dał nam odpowiedzialność. Powinniśmy mieć oczekiwania wobec ludzi, uznać, że mogą się uczyć i rozwijać. Dotyczy to także osób niepełnosprawnych. Należy włączać kreatywnych ludzi w życie parafii.

            Obecnie jest dużo mniej lotów do Rzymu niż przed pandemią. Musiałam więc polecieć wcześniej i wrócić później. Siostra Grażyna z mojej parafii pomogła nam załatwić 2 dodatkowe noclegi u swoich współsióstr służebniczek. Bardzo serdecznie nas przyjęły. Byłyśmy razem na polskiej mszy przy grobie Jana Pawła II. Odkryłyśmy, że mamy sporo wspólnych znajomych.

            Poza konferencją zwiedziłam bazylikę św. Piotra, wstąpiłam do polskich felicjanek (mijając ich dom, usłyszałam polski śpiew, który zachęcił mnie do wejścia) i zjadłam pizzę z amerykańską dziennikarką pracującą dla katolickiej telewizji. W niedzielę zesłania Ducha Świętego uczestniczyłam w modlitwie Anioł Pański z papieżem Franciszkiem. Przypomniał wiernym, że Duch uczy przezwyciężać dystans i pomaga pokonywać przeszkody w doświadczeniu wiary. Jednak najbardziej poruszyła mnie wizyta w urzędzie dobroczynności apostolskiej i krótkie spotkanie z jałmużnikiem papieskim, kardynałem Konradem Krajewskim. Ten charyzmatyczny kapłan pomaga ludziom, którzy pogubili się w życiu, wspiera bezdomnych, wykluczonych. To człowiek-instytucja, którego doba chyba jakimś cudem trwa dłużej niż 24 godziny.

 

Sześciopunkt, 09/2022